Home · Forum · Regels · Artikelen · Links
Nifterlaca
Welkom! Log in Registreer een nieuw account

Re: Werdense Weg

09 juni 2021 20:03
Dagobert Schreef:
-------------------------------------------------------
> Ook ik had het artikel op Taaldacht gelezen en
> word me na bovenstaande opmerking van Erik bewust
> van de vraag waarom sommige oude wegen wél en
> andere oude wegen niet de naam ‘helweg’ hebben
> gekregen. Zou dat zijn omdat sommige van die wegen
> wél en andere niet van ‘overheidswege’
> onderhouden moesten worden, zoals b.v. geregeld in
> 1697 in het landrecht van het Westfaalse
> graafschap Rietberg? Hebben alleen de wegen die
> wel onderhouden werden de naam ‘helweg’
> gekregen, cq behouden? Of zit dat anders?

> > … maar er werd al sinds
> > mensenheugenis met wagens heen en weer gereden
> > door Drenthe.
>
> Tja, waar niet … zou je toch zeggen. Oude wegen
> zijn er toch overal (geweest)?

Niet op de kwelders, niet door de grote veenvelden.

Uit een biografie over Ripperda maakte het indruk op me dat de man zijn trouwe Twentse koetsier, die een zes-span door Madrid kon sturen en Europese afstanden per reiskoets aflegde, en die zijn meester volgde in de gevangenis en bij zijn ontsnapping daaruit met behulp van een dienstmeisje, dat deze koetsier dus eervol ontslagen werd toen de held in Marokko arriveerde om kaapvaart op Spanje uit te oefenen, want in Marokko waren geen wegen waar een rijtuig over kon rijden.

Wagenvervoer buiten de hoge zandgronden kwam pas in de Late Middeleeuwen op gang, toen er dijken verhard werden (daarvoor was weer puin nodig, en daarvoor moesten er bakstenen zijn om te slopen). Een boerenwagen af en toe in oogsttijd tot daar aan toe, maar een gestage stroom van zwaarbeladen handelswagens zou een toenmalig dijkje aan gort gereden hebben, als die er niet al afgeglibberd was. Er komt pas in de 15e eeuw een weg van Groningen naar Delfzijl die voor karren begaanbaar is.

In de lage landen was daarentegen weer volop vervoer over water mogelijk, overal praktisch tot aan huis. Voor goederenvervoer zijn scheepjes veel beter dan wagens. Vervoer over land was in zekere zin bij gebrek aan beter.

> Waar ik me bij die oude, in dit geval Drentse,
> wegen afvraag is waarom grote delen de tand des
> tijds niet overleefd hebben.
> Een verbindingsweg ligt niet voor niets waar die
> ligt. Tenzij een verbinding overbodig is geworden
> (zijn daar voorbeelden van?) blijft de
> verbindingsweg toch bestaan lijkt mij.

Een handelsroute is wat anders dan een verbindingsweg. Ik denk dat lokale gemeenschappen de zware handelswagens helemaal niet over hun lokale wegen wilden hebben. Die wegen zouden dan permanent kapotgereden zijn. Boerenwegen werden (en worden) gemeenschappelijk onderhouden door de marke, zodat de boeren met hun eigen wagens naar hun velden konden rijden. Maar dat onderhoud zouden ze niet willen plegen voor het langeafstandsvervoer. De wagenmenners moesten over het woeste land trekken, maar daar was gelukkig heel veel van in Drenthe. Langs Zuid-, Mid- en Noordlaren loopt de wagenroute over de Westflank (nu Noorlaarderbos) van de Hondsrug, terwijl de dorpen en essen en verbindingswegen op de Oostflank liggen. De wagens gingen dus niet door de dorpen of over de lokale verbindingswegen.

> Neem als voorbeeld het gedeelte van de Werdense
> weg tussen Dalen (Da) en Zweeloo (Zo).
> Mij lijkt dat de Bennevelderstraat er nog een
> relict van zou kunnen zijn, maar verder is er van
> die verbinding toch niets meer terug te vinden?
> Om welke reden zou men er ooit voor gekozen hebben
> om langs een andere route te gaan, waarna
> boerenbedrijvigheid en ruilverkavelingen de sporen
> zijn gaan uitwissen.

In 1825 wordt de Rijksstraatweg (de 2e Zijtak van de grote weg nr. 1 van de eerste klasse naar Hannover) van Groningen-De Punt-Vries-Assen-Smildervaart-Meppel-Zwolle als verharde weg aangelegd. Hiermee verandert het transportplaatje wezenlijk: in plaats van wagens die zich door het zand ploegen, komen er nu wagens die met redelijke snelheid over een verharde weg kunnen reizen. Ook lokaal worden allerlei nieuwe verharde wegen aangelegd, waarbij rechte lijnen prioriteit krijgen over geografische bijzonderheden.

[www.geheugenvandrenthe.nl]

> Van Zweeloo (Zo) naar Rolde (Re) is de oude route
> nog wel te volgen en vanaf ten noordwesten van De
> Kiel is dat de N376 geworden (denk ik).

Ik denk dat de wagens iets Westelijker buiten de dorpen omgetrokken zijn. Daar zijn ook bossen, en bossen zijn aangelegd op stuifzanden, die ontstaan zijn door het wagenvervoer.

> De Koningsweg tussen Rolde (Re) en Roden (Ro)
> lijkt helemaal verdwenen, afgezien misschien van
> een stukje hier (Taarloseweg?) en een stukje
> daar.

Dit moet ongeveer de route zijn geweest

[goo.gl]

grotendeels langs de Oostoever van het Oostervoortse Diep. Deze streken zijn onherkenbaar veranderd bij de ruilverkavelingen van midden 20e eeuw.

> Ook de “in oorsprong prehistorische weg”
> tussen Diever (Di) en Rolde (Re) is niet
> ‘vertaald’ naar een moderne verbinding.

Ook dit was een 'route over de hei', geen onderhouden weg.

De aanleg van de weg langs de Drentse Hoofdvaart in 1825 heeft dit verkeer opgevangen.

> Op de oude kaarten bij Topo Tijdreis zijn volgens
> mij nog wel meer stukjes van die oude verbindingen
> aan te wijzen, hetgeen er op kan wijzen dat er
> vooral de laatste twee eeuwen veel aan het
> wegenpatroon veranderd is.

Allemaal de schuld van het Koninkrijk.

> Toch vind ik het dus merkwaardig dat de
> belangrijke verbindingswegen van ‘toen’ het
> anno nu vaak niet meer zijn.

Het waren meer routes dan wegen.

Nog een voorbeeldje van het omvormend vermogen van de handelswagens:
Kymmelsberg



Deze 12 meter hoge zandheuvel is ontstaan door de wind die het losse zand uit de wagensporen tot een duin naast de Drentse Aa opblies. Bij Schipborg, waar alle wagens op de Hondsrug uitkwamen. Schipborg is het verste punt tot waar de Drentse Aa door vrachtscheepjes bevaren werd, vandaar de naam.

De wagensporen zullen dus ook door de wind uitgediept zijn, waarbij dan weer in de buurt duinen ontstonden.
Onderwerp Auteur Gepost

Helweg, Hellman

Lolke 07 september 2014 18:44

Re: Helweg, Hellman

Lolke 08 september 2014 09:35

Re: Helweg, Hellman

Menno Knul 08 september 2014 14:18

Re: Helweg, Hellman

Lolke 07 juni 2021 17:14

Werdense Weg

Erik Springelkamp 08 juni 2021 21:58

Re: Werdense Weg

Lolke 09 juni 2021 13:48

Re: Werdense Weg

Erik Springelkamp 09 juni 2021 15:03

Re: Werdense Weg

Dagobert 09 juni 2021 17:36

Re: Werdense Weg

Lolke 09 juni 2021 19:05

Re: Werdense Weg

Erik Springelkamp 09 juni 2021 20:03



Sorry, alleen geregistreerde gebruikers mogen berichten plaatsen in dit forum.

Klik hier om in te loggen