Home · Forum · Regels · Artikelen · Links
Nifterlaca
Welkom! Log in Registreer een nieuw account

Re: Oegstgeest

18 juni 2021 11:02
Dank voor deze inbreng!

Inmiddels was ik te rade gegaan in het proefschrift van Dijkstra:

Dijkstra M.F.P. 2011. Rondom de mondingen van Rijn & Maas: landschap en bewoning tussen de 3e en 9e eeuw in Zuid-Holland, in het bijzonder de Oude Rijnstreek. Leiden, Sidestone Press.

Hij heeft al veel meegekregen over de opgravingen op het Corpusterrein en refereert er regelmatig aan. Wel gaat hij er vanuit dat de nederzetting eind 7e is verlaten. Dat lijkt inmiddels te zijn bijgesteld naar begin 8e (ca. 725).
Ook Kerkwerve komt bij hem regelmatig voorbij.
Hij schrijft o.a. op p. 139 het volgende (de nootnummers heb ik er voor betere leesbaarheid uitgesloopt, bij het sterretje verwijst hij naar Lugt 2010 -Het goed van Oegstgeest-, 79-91):

Quote

Relatie tot het latere dorp Oegstgeest
Op de plaats van de opgraving Nieuw Rhijngeest Zuid herinnert niets meer aan de aanwezigheid van een nederzetting uit de 6e-7e eeuw en een erf uit de Volle Middeleeuwen (huis 10). Hetzelfde geldt voor de boerderijen uit de 10e-12e eeuw die zo’n 500 m verderop zijn aangetroffen in het plangebied Nieuw-Rhijngeest Noord. Deze gunstig gelegen oude kronkelwaardafzettingen van de Rijn waren, nadat delen ervan vanaf de Late Middeleeuwen zijn afgekleid, later in gebruik genomen als aaneengesloten bouwland. De dorpsnaam Oegstgeest is ontstaan uit Osgeresgest, de ‘geest van Osger’. Deze geestgrond is te zoeken op de ten oosten van Nieuw-Rhijngeest gelegen strandwal, die van noord naar zuid midden door de parochie loopt. Op het noordelijk deel van deze strandwal staat de kerk van Oegstgeest, die in handen kwam van Echternach en die volgens de traditie in de 8e eeuw gesticht moet zijn. Rondom de kerk zijn bewoningssporen gevonden uit de Romeinse tijd en de 7e-13e eeuw [bijlage 1, nr. 23]. De kerklocatie stond in de Middeleeuwen bekend als Kerkwerve en was rond 1300 een eigen ambacht.* Meer naar het zuiden bevond zich de Oudenhof, waar de ambachtsheer van Oegstgeest zetelde. Hier zijn sporen opgegraven van een 13e-eeuws rond kasteel, omgeven door drie grachten. De oorsprong van deze domeinhof is in nevelen gehuld, maar de vondst van een scherf Badorfaardewerk wijst in ieder geval op Karolingische bewoning in de directe omgeving. Ter hoogte van
het zuidelijk uiteinde van de strandwal lag een leengoed met de toepasselijke naam Endegeest, in de Late Middeleeuwen voor het eerst genoemd.
Aan de vroeg-middeleeuwse nederzettingssporen van Nieuw-Rhijngeest Zuid is geen oud toponiem te koppelen. In de Utrechtse goederenlijst resteren enkele plaatsnamen met een onbekende ligging. De kans dat de nederzetting in deze lijst voorkomt lijkt mij echter klein, aangezien de bewoning aan het einde van de 7e eeuw tot een eind kwam, voordat schenkingen aan de kerk op gang kwamen.

Bijlage 1 nr. 23: (uitleg over de letters a t/m j op p. 424)
a Oegstgeest-Groene Kerkje
b 30FZ 92.200/467.700
c Vindplaats ontdekt bij grondwerkzaamheden ten oosten van het Groene Kerkje in 1980. Opgraving door ROB in 1982.
d strandwal
e Prov. Arch. Depot ZH
f ARCHIS 7920, 24212; h1983/11.74*, h1984/6.21*.
g Hallewas 1982, 282; 1983, 281-283; ROB Jaarverslag 1982, 141.
h Aardewerk en enkele sporen uit de Vroege Middeleeuwen tot en met de 13e eeuw. Het feitelijke bewoningsniveau was al grotendeels verstoord.
i nederzetting
j VMEA – VMEC e.v.

Op p. 283 schrijft Dijkstra nog:

Quote

Kerkwerve (= Oegstgeest)
De lokale overlevering dat de kerk door Willibrord zelf gesticht zou zijn, wordt op geen enkele
manier gestaafd door eigentijdse bronnen. Archeologische gegevens die een 8e-eeuwse ouderdom van de Willibrorduskerk te Kiericwerve ondersteunen, zijn vooralsnog niet gevonden onder de kerk zelf. Een kleinschalige opgraving binnen de kerk tijdens restauratiewerkzaamheden in de jaren vijftig leverde de onderkant op van een tufstenen muurfragment, waarvan men meende – cirkelredenerend vanuit de historische gegevens – dat het ‘zeer wel Karolingisch’ kon zijn.* Tegenwoordig houdt men voor de bouw van tufstenen dorpskerken in deze streken een 11e- of 12e-eeuwse datering aan. De eerste kerkfasen zullen in hout zijn uitgevoerd.
Aardewerkvondsten uit de sloot ten oosten van het opgehoogde kerkterrein dateren tussen
de (laat-) Merovingische periode en de 13e eeuw [23]. Dit sluit niet uit dat het kerkgebouw in de eerste helft van de 8e eeuw is opgericht bij reeds bestaande bewoning.
Onder Kerkwerve resorterende kapellen stonden in Rijnsburg, Warmond, Leimuiden, Rijnsaterwoude en Esselijkerwoude (het latere Jacobswoude).

De nootnummers heb ik er weer uitgesloopt, maar bij het sterretje is de verwijzing mogelijk interessant:
(noot 883) Raue/Temminck Groll 1956, 58.
Uit de bibliografie:
Raue, J.J./Temminck Groll, C.L., 1956: ‘De restauratie van het Groene Kerkje te Oegstgeest’, Leids Jaarboekje 48, 57-65.
Online open acces beschikbaar: link naar pdf

Het komt mij voor dat Dijkstra het met jou eens is met betrekking tot de datering van de tufstenen kerken.


Overigens vind ik de opmerkingen die je citeert uit Lugt, met betrekking tot de afwijking van de oost-west oriëntatie van de kerk van Kerkwerve, erg merkwaardig. Het is namelijk geen enkel probleem om zonder een kompas een ‘exacte’ oost-west richting vast te stellen.


Groet,
Dagobert


Science: An orderly arrangement of what at the moment seem to be facts.
Onderwerp Auteur Gepost

Oegstgeest

Lolke 14 juni 2021 12:07

Re: Oegstgeest

MWB 14 juni 2021 14:17

Re: Oegstgeest

Erik Springelkamp 14 juni 2021 15:11

Re: Oegstgeest

Dagobert 15 juni 2021 11:15

Re: Oegstgeest

Dagobert 16 juni 2021 21:39

Re: Oegstgeest

MWB 17 juni 2021 16:35

Re: Oegstgeest

Lolke 17 juni 2021 17:15

Oegstgeest vs Kerkwerve

MWB 17 juni 2021 17:29

Re: Oegstgeest vs Kerkwerve

Lolke 17 juni 2021 19:25

Re: Oegstgeest

Dagobert 18 juni 2021 11:02



Sorry, alleen geregistreerde gebruikers mogen berichten plaatsen in dit forum.

Klik hier om in te loggen